قبيل حديث و تاريخ و حكايت و روايت و نظم و نثر از تازى و فارسى و تركى . . . « 1 » » 5 - نصاب انگليسى به فارسى ، مركب از دو هزار كلمه . 6 - كنز الحساب كه ترجمه خلاصة الحساب شيخ بهائى است از عربى به فارسى . فرهاد ميرزا علاوه بر تأليف كتب فوق و تحشيه چند كتاب كه فوقا ذكر گرديد قريحه و استعداد شاعرى نيز داشته و كتاب حاضر حاوى مقامه‌هاى منظوم مختلفى از اين شاهزاده فاضل مىباشد . فرهاد ميرزا مردى صاحب سيف و قلم بوده و بنا به قول مورخين ، وى يكى از چهار نفر « 2 » شاهزاده فاضل دوره قاجار بوده است . به قول نادر ميرزا « اى كاش چون اين شاهزادهء عالم فاضل هزار تن دورهء بزرگ قاجار را بودندى كه زينتى بس بزرگ بود خاندان را و نيرو بود اين دين و آئين ستوده را . « 3 » » فرهاد ميرزا را از اولين شخصيت‌هاى دربارى بود كه ضرورت تعميم و نشر دانش‌هاى اروپائى را در ايران به خوبى درك و از اين رهگذر با خلق آثار ادبى و علمى ارتباطى محكم با آثار مدرسين دار الفنون بوجود آورده لذا « فرهاد ميرزا را مىتوان حلقهء ارتباط نويسندگان دربارى و ناشران رسمى فرهنگ نوين در ايران دانست . « 4 » » فرهاد ميرزا بعد از عمرى تلاش و كوشش در سياست و ادب به سال 1305 ق . در شهر تهران درگذشت و جنازه‌اش يك سال بعد با تشريفات خاصى از تهران به سمت عتبه مقدسه كاظمين حمل و در مقبره مخصوص ، مشهور به « مقبرهء فرهاديه » مدفون گرديد . غلامرضا طباطبائى

--> ( 1 ) مطالب فوق از مهدى منشى شيرازى ( منشى محمد على ميرزا احتشام الملك در زمان مظفر الدينشاه ) است كه در ص 2 زنبيل مسطور است . ( 2 ) آن سه نفر ديگر عبارتند از : عليقلى ميرزا اعتضاد السلطنه ، بهمن ميرزا پسر عباس ميرزا ، ابو الحسن ميرزا شيخ الرئيس . ( 3 ) تاريخ و جغرافياى دار السلطنه تبريز ، ص 76 . ( 4 ) از صبا تا نيما ، ج يك ، ص 158 .